|
|
|
Actueel weer en verkeer Buienradar |
|
|
Lokale weersverwachting Plaatselijke weerstations Lokale weersverwachting Het actuele weer in: Terschelling De Bilt Vlissingen Den Helder Amsterdam Lelystad Leeuwarden Groningen Twente Rotterdam Eindhoven Maastricht Wereld en vakantie weer Weer internationaal Alles over het weer Weer feiten Uitleg over, wat is.....? Het weer Weeralarm Weersverwachting Meteorologie Weerkaart Zon Regen Hagel Sneeuw Onweer Storm Windhoos Waterhoos Tornado Mist Weerkaart Klimaat Klimaat verandering Broeikaseffect Ozonlaag Ozon gat Noordpool Zuidpool De vrije encyclopedie Wikipedia  |
Een orkaan, cycloon of tyfoon is een tropische depressie met doorstaande stormwind van kracht 12 (orkaankracht) op de schaal van Beaufort, die men het vaakst tegenkomt in de gebieden tussen de keerkringen, maar niet te dicht aan de evenaar, omdat daar het corioliseffect te zwak is. Een orkaan ontstaat uit een tropische depressie. Er is bij het ontstaan van een orkaan of tropische storm een lagedrukgebied aanwezig; convectie alleen zal nooit "spontaan" gaan draaien. Een tropische depressie of tropische cycloon is een lagedrukgebied met de volgende twee kenmerken:
1. De depressie heeft een gesloten, concentrische circulatie. Deze geeft op satellietfoto's een spiraal- of schijfvormig beeld. Deze concentrische circulatie is in alle lagen van de atmosfeer aanwezig. Bij lagedrukgebieden van de gematigde zone kan de continuïteit van de circulatie worden onderbroken door fronten en is dan niet meer echt concentrisch.
2. De depressie vertoont convectie. Dit is een zichzelf stimulerend fenomeen van het verdampen en condenseren van relatief warm zeewater. Zeewater verdampt en stijgt op. Deze damp condenseert (het gaat regenen) en daarbij komt energie vrij. Deze energie doet de lucht opstijgen, waardoor de luchtdruk daalt, de nog aanwezige waterdamp afkoelt en condenseert. Door de dalende luchtdruk wordt (vochtige) lucht uit de omgeving aangezogen. Deze condenseert (het gaat harder regenen) en er komt energie vrij, waardoor de luchtdruk verder daalt (het gaat harder waaien).
Deze convectie is de belangrijkste energiebron van een tropische depressie. Eenmaal boven land wordt de kracht snel minder. Stijgt de windsnelheid waarmee een tropische depressie gepaard gaat boven windkracht 8, dan spreekt men van een tropische storm en krijgt deze een naam. Als een tropische storm 64 knopen (windkracht 12) bereikt, dan verandert de naam van deze entiteit, afhankelijk van de locatie op aarde. In de Atlantische Oceaan en het oostelijk deel van de Grote Oceaan spreekt men van een orkaan. Het woord is afkomstig van "Huracan", de naam van de God van de wind en vernietiging bij Indianen in het Caraïbisch gebied (vergelijk hurricane in het Engels en Huracán in het Spaans). In Azië spreekt men bij hetzelfde verschijnsel van een taifoen of cycloon.
(Het woord taifoen wordt ook wel geschreven als tyfoon. Dit is een gedeeltelijke vernederlandsing van de Engelse spelling typhoon, die bovendien aanleiding geeft tot een verkeerde uitspraak. De verkeerde uitspraak is misschien ontstaan onder invloed van woorden als telefoon)
Er wordt vaak gedacht dat men in Australië een tropische cycloon willy-willy noemt, maar dat is onjuist. Een Willy Willy is de Aboriginal naam voor wind- of stofhoos (Engels: dust devil). In Australië heet een orkaan gewoon een Tropical Cyclone.
Gerekend over de gehele aardbol zijn er elk jaar 80-90 tropische stormen; ongeveer 2 op de 3 stormen ontwikkelen zich tot een orkaan. Op de Noord-Atlantische Oceaan loopt het aantal tropische stormen per jaar uiteen van 4 (1983) tot 21 (1933); gemiddeld zijn het er ongeveer 10.
Sommige, naar het noorden afgebogen, tropische cyclonen komen terecht in de westelijke stroming van de gematigde breedten. Ze gaan dan over in een 'normale' depressie en worden in de richting van Europa gevoerd. Voor zover bekend maakte een tropische cycloon slechts éénmaal de oceaanoversteek af en kwam terecht aan de Ierse westkust, waar hij veel schade aanrichtte; dat was Debbie in 1961. In onze omgeving wordt gemiddeld eens per jaar een ex-cycloon gesignaleerd; vaak gaat het dan om actieve depressies die veel regen en wind met zich meebrengen.
De meeste tropische cyclonen treden er op in de maanden augustus, september en oktober. Het seizoen wordt ten eerste ingeperkt door het voor handen zijn van warm zeewater, een zeewatertemperatuur van ten minste 26 graden Celsius is een goede voedingsbodem voor tropische cyclonen. Maar deze eis bleek in 2005 niet zo hard te zijn als wel werd gedacht; Vince, Delta, Epsilon en Zeta ontwikkelden zich bij zeewater van 21 tot 23 graden. Vince en Epsilon groeiden zelfs uit tot een orkaan en ook Delta en Zeta waren geen minimale tropische stormen. Ten tweede wordt het seizoen beperkt door de aanwezigheid van doldrums ten noorden van de evenaar. Waar het wateroppervlak het warmst is, ontstaat een doldrum. Aan het eind van de zomer vormen zich vaak doldrums in de Caribische Zee, ten westen van Mexico, en in de buurt van de Filipijnen. De passaatwinden ontmoeten elkaar bij een doldrum, omdat het een gordel is van lage druk, vanwaar de aangezogen lucht opstijgt. Als er een doldrum ten noorden van de evenaar ontstaat, ontmoet de zuidoost passaat de noordoostpassaat niet op de evenaar. De zuidoost passaat klapt dan als hij de evenaar overschrijdt om in een zuidwest passaat. Als zij elkaar ontmoeten, kan dit het coriolis effect doen beginnen, omdat beide passaatwinden een hoek van 180 graden maken in plaats van 90 graden, wanneer zij elkaar op de evenaar zouden ontmoeten. Een derde reden waarom tropische cyclonen in de winter veel zeldzamer zijn is de straalstroom en andere stromingen in de atmosfeer, deze ruineren de delicate structuur van een tropische cycloon. Ook voor delen van de Stille Oceaan en voor het noorden van de Indische Oceaan geldt dit orkaanseizoen, maar er zijn ook gebieden waar cyclonen het hele jaar door kunnen voorkomen. Schade door orkanen De meeste schade wordt veroorzaakt op het moment dat de tropische cyclonen de kust bereiken. De slachtoffers vallen vooral door vloedgolven, die tot zes meter hoog kunnen worden. Inhammen kunnen het vloedgolfeffect nog versterken: de Bathurst Bay Hurricane veroorzaakte in 1899 in de gelijknamige baai in Australië een opzet van maar liefst 13 m. Als record voor het aantal slachtoffers gold lange tijd de cycloon van 7 oktober 1737 in de Golf van Bengalen, waarbij meer dan een kwart miljoen slachtoffers te betreuren waren. Inmiddels is men van mening dat een vloedgolf in Bangladesh uit 1970 daar niet voor onderdeed; sommige bronnen schatten het aantal doden bij die catastrofe zelfs op 300 000. Ook als de schade in het kustgebied gering is, kan overvloedige neerslag meer landinwaarts plotseling opkomende overstromingen teweeg brengen. Soms komen neerslaghoeveelheden voor van 750 mm, dat is evenveel als er in Nederland in een heel jaar valt. De neerslag vormt bij alle tropische stormen die het land optrekken, een even grote bedreiging. Boven zee treden extreem hoge golven op, bijvoorbeeld 30 m bij de hurricane Luis uit 1995. Behalve dat er door de wind hoge golven ontstaan wordt het zeewater door de zeer lage atmosferische drukken in het centrum van een orkaan ook nog eens wat omhoog gezogen ten opzichte van het normale evenwichtsniveau. In de laatste decennia (tot 2003) eisen de tropische cyclonen vooral een hoge tol in bijvoorbeeld Bangladesh, waar vloedgolven makkelijk ver het land kunnen binnendringen en de infrastructuur ontbreekt om de bevolking te beschermen, te evacueren of tijdig te waarschuwen. In de Verenigde Staten viel het aantal slachtoffers de laatste decennia mee. Deels komt dit door tijdiger signalering dankzij weersatellieten, meer nauwkeurige verwachtingen, effectievere berichtgeving, tijdiger evacuaties, een beter voorbereid publiek en een professioneler 'calamiteitenmanagement' door de Amerikaanse overheid. Daarnaast is er sprake van toeval of, zo men wil, geluk: naar verhouding weinig belangrijke orkanen trokken in dichtbevolkte streken het land op. Door de sterke groei van de bevolking langs de Amerikaanse oostkust en de complexiteit van een evacuatie, is ook in de Verenigde Staten een ramp in de toekomst toch niet uit te sluiten. Op 29 augustus 2005 heeft de orkaan Katrina zeer veel schade aangericht in de Amerikaanse staten Louisiana, Alabama en Mississippi. Vooral zwaar getroffen waren de steden Biloxi, New Orleans en Mobile. Meer dan een miljoen mensen zaten zonder stroom en in Biloxi alleen maakten de eerste berichten gewag van meer dan 80 doden. Een week na de ramp was de toestand in het gebied nog steeds totaal ontregeld met een groot stuk van de stad New Orleans dat nog steeds onder water staat. Het totaal aantal doden door deze orkaan beliep enkele honderden tot ca 1000. De bevolking was aan het plunderen geslagen. Bron: Wikipedia |
|
|
 |